لغو درخواست طلاق توافقی؛ مراحل، شرایط و سرنوشت توافق نامه در سال 1404

لغو درخواست طلاق توافقی تنها تا پیش از ثبت رسمی طلاق در دفترخانه امکان پذیر است. اگر هنوز دادگاه رای صادر نکرده یا رای صادر شده اما به دفترخانه نرفته اید، با توافق هر دو طرف یا انصراف یکی از آن ها و تایید دادگاه، پرونده مختومه می شود. اما پس از ثبت طلاق، جدایی قطعی است و تنها می توان در مورد مسائل مالی و توافق نامه پیشین، قراردادهای جدیدی تنظیم کرد.

مفهوم لغو و انصراف از طلاق توافقی

طلاق توافقی یکی از سریع ترین روش های جدایی است که در آن زن و مرد بر سر تمامی مسائل مالی، حضانت فرزندان، مهریه و اجرت المثل به توافق می رسند. اما بسیاری از افراد پس از ثبت اولیه دادخواست، در جلسات مشاوره یا به مرور زمان دچار تردید می شوند و تصمیم به بازگشت به زندگی مشترک می گیرند. از نظر حقوقی، پشیمانی از طلاق توافقی یک حق قانونی است، اما این حق مشروط به زمان و مرحله ای است که پرونده در آن قرار دارد. در قانون حمایت خانواده و رویه قضایی دادگاه های خانواده، مراحل مختلفی برای رسیدگی به طلاق توافقی وجود دارد که هر کدام شرایط خاص خود را برای لغو و انصراف دارند.

زمان های طلایی برای پشیمانی و لغو درخواست

برای درک بهتر شرایط لغو، باید بدانید که پرونده طلاق توافقی از لحظه ثبت دادخواست تا لحظه ثبت در دفترخانه، سه مرحله اصلی را طی می کند. سرنوشت درخواست شما دقیقا به این بستگی دارد که در کدام یک از این مراحل قرار دارید.

مرحله اول؛ قبل از صدور رای دادگاه

در این مرحله، زوجین دادخواست خود را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کرده و در جلسات مشاوره بهزیستی و دادگاه حاضر شده اند اما دادگاه هنوز رای یا همان گواهی عدم امکان سازش را صادر نکرده است. در این شرایط، لغو درخواست بسیار ساده است. خواهان (کسی که دادخواست را ثبت کرده) می تواند با مراجعه به دادگاه و ثبت دادخواست استرداد دعوی، پرونده را مختومه کند. اگر هر دو طرف پشیمان شده باشند، کافی است به صورت شفاهی یا کتبی به قاضی پرونده اعلام کنند که سازش حاصل شده و دیگر خواهان طلاق نیستند. در این حالت، دادگاه قرار رد دعوی یا مختومه شدن پرونده را صادر می کند.

مرحله دوم؛ بعد از صدور گواهی و قبل از ثبت در دفترخانه

پس از این که دادگاه رای به طلاق داد و گواهی عدم امکان سازش صادر شد، زوجین سه ماه فرصت دارند تا با مراجعه به دفتر ثبت طلاق، صیغه طلاق را جاری و آن را ثبت کنند. اگر در این بازه زمانی سه ماهه پشیمان شوید، هنوز هم امکان لغو وجود دارد. برای این کار، هر دو طرف باید به دفترخانه طلاق مراجعه کرده و اعلام انصراف کنند. از آن جا که طلاق توافقی نیازمند رضایت مستمر و حضور همزمان هر دو طرف در محضر است، اگر حتی یک نفر از آن ها از حضور در دفترخانه خودداری کند یا اعلام پشیمانی نماید، سردفتر حق ندارد طلاق را ثبت کند. در این حالت، گواهی عدم امکان سازش پس از گذشت سه ماه از تاریخ صدور، خود به خود باطل می شود و پرونده عملا لغو گردیده است.

مرحله سوم؛ بعد از ثبت رسمی در دفتر طلاق

اگر صیغه طلاق در دفترخانه جاری شده و در دفتر ثبت طلاق به امضای زوجین، شهود و سردفتر رسیده باشد، کار از کار گذشته است. در این نقطه، طلاق به صورت قطعی واقع شده و به هیچ عنوان قابل لغو، بازگشت یا ابطال نیست. حتی اگر یک ساعت بعد از ثبت، هر دو نفر پشیمان شوند، از نظر قانونی آن ها دیگر زن و شوهر نیستند و برای بازگشت به یکدیگر باید مجددا عقد ازدواج جدیدی (چه دائم و چه موقت) بخوانند. در این مرحله، تنها چیزی که قابل تغییر است، توافقات مالی و قراردادهای خصوصی بین آن هاست.

سرنوشت توافق نامه، مهریه و حضانت پس از لغو

یکی از مهم ترین چالش های حقوقی در زمان انصراف از طلاق توافقی، مشخص شدن تکلیف توافقاتی است که قبلا در دادگاه یا دفترخانه روی آن ها توافق شده است. آیا اگر طلاق لغو شود، زن باید مهریه ای را که بخشیده است پس بدهد؟

پاسخ به این سوال بستگی به نوع تنظیم توافق نامه دارد. اگر توافقاتی که در دادگاه انجام شده صرفا مشروط به وقوع طلاق بوده باشد (یعنی در متن صورتجلسه قید شده باشد که این توافقات در صورت جاری شدن صیغه طلاق لازم الاجرا است)، با لغو طلاق، آن توافقات نیز از درجه اعتبار ساقط می شوند. در این حالت، مهریه به حالت اولیه خود برمی گردد و حضانت فرزندان بر اساس قوانین_DEFAULT_ قانون مدنی و حمایت خانواده تعیین می شود.

اما اگر زوجین در حین پروسه طلاق، یک عقد خارج لازم یا صلح نامه مستقل و قطعی در دفتر اسناد رسمی تنظیم کرده باشند و در آن صراحتا حق رجوع و پشیمانی را از خود سلب و ساقط کرده باشند، آن قرارداد پابرجاست و ربطی به وقوع یا عدم وقوع طلاق ندارد. در چنین شرایطی، بخشش مهریه یا واگذاری حضانت به عنوان یک قرارداد مستقل مالی و حقوقی باقی می ماند.

آیا یک طرف می تواند به تنهایی درخواست را لغو کند؟

بسیاری از افراد می پرسند که آیا اگر یکی از زوجین پشیمان شود اما طرف مقابل راضی نباشد، می توان جلوی طلاق را گرفت؟ پاسخ مثبت است. طلاق توافقی بر پایه رضایت قلبی و مستمر هر دو طرف استوار است. حتی اگر در دادگاه تمام توافقات امضا شده باشد، تا زمانی که صیغه طلاق در دفترخانه جاری نشده، هر یک از زوجین می تواند با اعلام عدم رضایت، مانع از ثبت طلاق شود. سردفتر طلاق موظف است در جلسه ثبت، رضایت لحظه ای و شفاهی هر دو طرف را جویا شود و اگر یکی از آن ها اعلام کند که منصرف شده ام، دفترخانه از ثبت طلاق خودداری خواهد کرد.

شرایط و مدارک لازم برای استرداد دعوی طلاق

اگر پرونده شما هنوز در مرحله دادگاه است و می خواهید به صورت رسمی آن را ببندید، باید مراحل اداری زیر را طی کنید:

• مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست استرداد دعوی.
• ارائه کارت ملی و شناسنامه هر دو طرف (در صورتی که توافقی برای مختومه کردن پرونده به دادگاه مراجعه می کنید).
• پرداخت هزینه های دادرسی معوقه (در صورتی که دادگاه هزینه های جلسات و مشاوره را بر عهده خواهان بداند).
• حضور در شعبه دادگاه و اعلام شفاهی سازش یا انصراف به قاضی.
• دریافت دادنامه یا قرار مختومه شدن پرونده برای اطمینان از بسته شدن کامل پرونده در سیستم قضایی.

نکات حیاتی و توصیه های کاربردی

سوالات متداول کاربران

آیا پس از لغو طلاق توافقی باید جریمه یا هزینه ای به دادگاه پرداخت کنیم؟

خیر، جریمه ای در کار نیست. اما هزینه های دادرسی اولیه و هزینه جلسات مشاوره بهزیستی که در ابتدای کار پرداخت شده است، در صورت استرداد دعوی، معمولا قابل استرداد نیست و بر عهده خواهان باقی می ماند.

اگر شوهر حاضر به لغو طلاق نباشد چه می شود؟

اگر پرونده در مرحله دادگاه است و زن خواهان طلاق بوده، مرد می تواند با اعلام عدم تمکین یا سازش، مانع صدور رای شود. اما اگر زن خواهان نبوده و مرد خواهان طلاق توافقی بوده، زن می تواند به سادگی در دفترخانه حاضر نشود تا پروسه متوقف شود. در هر صورت، بدون رضایت مستمر هر دو طرف، طلاق توافقی ثبت نمی شود.

تکلیف فرزندانی که در توافق نامه حضانت آن ها به پدر داده شده چه می شود؟

اگر طلاق لغو شود و توافق نامه مشروط به طلاق بوده باشد، حق حضانت به حالت قانونی و طبیعی خود (که در دوران زوجیت بر عهده هر دو والد است) برمی گردد و پدر نمی تواند بر اساس آن توافق نامه مانع دیدار مادر با فرزند شود.

آیا می توانیم فقط بخشی از توافق نامه را لغو کنیم؟

بله، اگر هر دو طرف راضی باشند، می توانند در دادگاه یا دفترخانه صورتجلسه ای تنظیم کنند که بر اساس آن، تنها یک بخش از توافقات (مثلا میزان مهریه یا شرایط حضانت) تغییر یابد و سایر موارد پابرجا بماند. این کار نیازمند تنظیم یک الحاقیه یا توافق نامه جدید است.