هزینه دادرسی مهریه در دادگاه بر اساس ارزش خواسته و نرخ روز محاسبه می شود. برای مهریه تا سقف دویست میلیون ریال (بیست میلیون تومان)، این هزینه معادل دو و نیم درصد ارزش خواسته و برای مبالغ مازاد بر آن، سه و نیم درصد محاسبه می گردد. با این حال، زوجه می تواند همزمان با دادخواست اصلی، درخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را نیز ارائه دهد تا در صورت موافقت دادگاه، این هزینه از پرداخت اولیه معاف شده و پس از محکومیت زوج، از اموال او کسر شود.
هزینه دادرسی مهریه در دادگاه چقدر است؟
بر اساس قانون دریافت برخی از درآمدهای دولت، هزینه دادرسی دعاوی مالی از جمله مطالبه مهریه، به صورت پلکانی محاسبه می شود. این محاسبه بستگی مستقیم به میزان خواسته (مبلغ یا تعداد سکه مهریه) دارد. در صورتی که ارزش مهریه کمتر از دویست میلیون ریال (معادل بیست میلیون تومان) باشد، هزینه دادرسی معادل دو و نیم درصد (2.5%) ارزش خواسته تعیین می گردد. اما اگر ارزش مهریه بیش از دویست میلیون ریال باشد، برای مازاد بر این مبلغ، نرخ سه و نیم درصد (3.5%) اعمال می شود.
نکته مهم:
ارزش خواسته برای سکه، بر اساس نرخ روز سکه در زمان ثبت دادخواست توسط کارشناس رسمی دادگستری یا نرخ اعلامی قوه قضاییه تعیین می شود، نه قیمت مندرج در سند ازدواج.
برای شفافیت بیشتر، جدول زیر نمونه ای از نحوه محاسبه هزینه دادرسی را نشان می دهد:
| میزان مهریه (تقریبی) | نرخ محاسبه | توضیحات محاسبه |
|---|---|---|
| تا 20 میلیون تومان | 2.5 درصد | کل مبلغ خواسته ضرب در 0.025 می شود. |
| بیشتر از 20 میلیون تومان | 3.5 درصد (برای مازاد) | 2.5 درصد برای 20 میلیون اول + 3.5 درصد برای مابقی مبلغ. |
مراحل قانونی و گام به گام مطالبه مهریه در سال 1405
فرآیند مطالبه مهریه در سال های اخیر دستخوش تغییراتی شده است تا از تراکم پرونده ها در دادگاه ها کاسته شود. بر این اساس، مراجعه مستقیم به دادگاه بدون طی کردن مراحل اولیه در اجرای ثبت، در بسیاری از موارد منجر به رد دعوا یا ارجاع به اجرای ثبت می شود. مراحل اصلی به شرح زیر است:
مراجعه به دفترخانه محل ثبت ازدواج
زوجه باید با در دست داشتن اصل سند ازدواج و مدارک شناسایی به همان دفترخانه ای که عقد در آن ثبت شده است مراجعه کند و درخواست صدور اجرائیه نماید.
تشکیل پرونده در اجرای ثبت
پس از صدور اجرائیه توسط سردفتر، پرونده به دایره اجرای ثبت اسناد و املاک ارسال می شود. در این مرحله، زوجه فرصت دارد اموال و دارایی های زوج (مانند حساب بانکی، خودرو، یا ملک) را برای توقیف فوری معرفی کند.
استعلامات سه گانه و توقیف اموال
اجرای ثبت به طور خودکار استعلاماتی از بانک مرکزی، راهور (برای خودرو) و ثبت اسناد (برای ملک) انجام می دهد. هر مالی که به نام زوج یافت شود، تا سقف مهریه توقیف می گردد.
دریافت گواهی عدم شناسایی اموال و مراجعه به دادگاه
در صورتی که پس از گذشت مدت زمان قانونی (معمولا شش ماه) مالی از زوج شناسایی نشود، اجرای ثبت گواهی عدم شناسایی اموال صادر می کند. با این گواهی، زوجه می تواند به دادگاه خانواده مراجعه و دادخواست مطالبه مهریه را به همراه درخواست تامین خواسته و اعسار ثبت نماید.
معافیت از پرداخت هزینه دادرسی مهریه (اعسار)
بسیاری از زوجه ها به دلیل بالا بودن ارزش سکه و در نتیجه سنگین شدن هزینه دادرسی، توانایی پرداخت یکجای این مبلغ را در ابتدای پرونده ندارند. قانون گذار برای جلوگیری از تضییع حقوق این افراد، راهکار اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را پیش بینی کرده است.
برای استفاده از این امکان، زوجه باید همزمان با دادخواست اصلی مطالبه مهریه، دادخواست جداگانه ای تحت عنوان اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تنظیم و به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه دهد. در این دادخواست، زوجه باید اعلام کند که به دلیل نداشتن تمکن مالی و عدم دسترسی به اموال قابل توجه، قادر به پرداخت هزینه دادرسی نیست.
مدارک لازم برای درخواست اعسار:
- ارائه استشهادیه محلی مبنی بر نداشتن تمکن مالی (امضای حداقل دو شاهد که از وضعیت مالی زوجه آگاهی کامل دارند).
- فهرست کلیه اموال و دارایی های زوجه (حتی اگر ناچیز باشد).
- مدارک شغلی یا درآمدی زوجه (در صورت وجود).
در صورتی که دادگاه با درخواست اعسار موافقت کند، زوجه از پرداخت اولیه هزینه دادرسی معاف می شود. این هزینه پس از صدور حکم محکومیت و در مرحله اجرای احکام، از اموال توقیف شده یا درآمد زوج کسر و به حساب صندوق دادگستری واریز خواهد شد. در صورتی که دادگاه بدوی با درخواست اعسار موافقت نکند، زوجه حق دارد ظرف بیست روز نسبت به این قرار اعتراض نماید و پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال می شود.
تفاوت هزینه دادرسی در اجرای ثبت و دادگاه
انتخاب مرجع رسیدگی (اجرای ثبت یا دادگاه) تاثیر مستقیمی بر هزینه ها و سرعت رسیدگی دارد. در اجرای ثبت، هزینه اولیه بسیار کمتر از دادگاه است و معمولاً معادل نصف هزینه دادرسی دادگاه یا تعرفه های مشخص اجرایی محاسبه می شود. علاوه بر این، سرعت توقیف اموال در اجرای ثبت به دلیل دسترسی مستقیم به سامانه های استعلامی، بالاتر است.
با این حال، اگر زوج به اجرائیه ثبت اعتراض کند یا مالی برای توقیف یافت نشود، پرونده ناگزیر به دادگاه منتقل می شود. در دادگاه، علاوه بر هزینه دادرسی اصلی، ممکن است هزینه های جانبی دیگری نیز تحمیل شود که در بخش بعدی به آن ها اشاره می شود.
هزینه های جانبی و پنهان در پرونده مهریه
علاوه بر هزینه دادرسی اصلی، ممکن است هزینه های دیگری نیز در طول فرآیند مطالبه مهریه بر زوجه تحمیل شود که آگاهی از آن ها برای برنامه ریزی مالی ضروری است:
- • هزینه کارشناسی: در صورتی که زوج نسبت به ارزیابی اموال معرفی شده اعتراض کند یا نیاز به ارزیابی تخصصی (مانند ارزیابی سهام یا کسب و کار) باشد، دادگاه قرار کارشناسی صادر می کند که هزینه آن بر عهده درخواست کننده (معمولا زوجه) است و بعداً از زوج قابل مطالبه می باشد.
- • هزینه انتشار آگهی: برای ابلاغ واقعی یا فروش اموال در مزایده، نیاز به انتشار آگهی در روزنامه های کثیرالانتشار است که هزینه آن جداگانه محاسبه می شود.
- • حق الوکاله وکیل: در صورتی که زوجه از خدمات یک وکیل دادگستری استفاده کند، حق الوکاله بر اساس تعرفه قانونی یا توافق طرفین جداگانه پرداخت می شود و جزو هزینه دادرسی محسوب نمی گردد.
- • هزینه دادرسی تامین خواسته: درخواست تامین خواسته به دادگاه اجازه می دهد تا پیش از صدور حکم نهایی، اموال زوج را توقیف کند. هزینه این درخواست معمولاً نصف هزینه دادرسی اصلی است که آن هم مشمول درخواست اعسار می شود.
سوالات متداول
جمع بندی
مطالبه مهریه فرآیندی است که نیازمند آگاهی دقیق از هزینه ها و مراحل قانونی آن است. هزینه دادرسی مهریه در دادگاه بر اساس نرخ های پلکانی (2.5 درصد تا 20 میلیون تومان و 3.5 درصد برای مازاد آن) محاسبه می شود. با این حال، با استفاده از نهاد حقوقی اعسار، می توان از پرداخت اولیه این هزینه معاف شد. توصیه می شود پیش از هر اقدامی، ابتدا از طریق اجرای ثبت نسبت به شناسایی و توقیف اموال زوج اقدام گردد، زیرا این روش هم کم هزینه تر است و هم سرعت عمل بالاتری دارد. در صورت عدم حصول نتیجه، مراجعه به دادگاه با تنظیم دقیق دادخواست و درخواست اعسار، بهترین راهکار برای احقاق حق خواهد بود.